A huge collection of 3400+ free website templates JAR theme com WP themes and more at the biggest community-driven free web design site
Anasayfa / Tarım ve Hayvancılık / Kültür Mantarı Yetiştiriciliği
Kültür Mantarı Yetiştiriciliği
Kültür Mantarı

Kültür Mantarı Yetiştiriciliği

Kültür Mantar Yetiştiriciliği

Artan besin ihtiyacı ile her geçen gün kültür yetiştiriciliği artış göstermektedir. Bu bağlamda kültür mantarı yetiştiriciliği de talep artışı göstermektedir. Mantar ısı ve rutubet miktarı denetim altında tutulabilen, havalandırılması kolay, güneş ışığı almayan yerlerde yetiştirilebilirler. Mağaralar, soğuk hava depoları, ışığa karşı yalıtılmış seralar, tünel ve galeriler, kümesler, depolar, ambarlar, bodrumlar ve çağdaş mantar işletmeleri mantar üretimi yapılabilen yerlerdir.

Eğer yetiştiricilik için yeni bir tesis kurulmayacak ise mevcut yer ve binanın seçiminde aşağıdaki özellikler göz önünde bulundurulmalıdır:

Seçilen yer aydınlatma, havalandırma, ortam nemlendirilmesi ve temizlik için su ve elektrik benzer biçimde enerji…kaynaklarına haiz ve ulaşım problemi olmamalıdır. Yapılar rutubet ortamının sağlanması için ıslatmaya uygunluğu ve zararlıların yuvalanmaması açısından tamamen betonarme olmalıdır.
Yapılardaki çatlak, kırık, dökük bölgeler onarılmalı kapı ve pencereler straforla izole edilmelidir. Tavan yüksekliği minimum 2,50 metre olmalıdır. Tabanda atık suyun gideceği bir kanal olmalı, eğer yoksa suyun toplanıp alınacağı bir çukur açılmalıdır.

Seçilecek ısı sisteminin bacalı ya da bacasız olmasına bağlı olarak baca sisteminin ve havalandırma içinde karşılıklı havalandırma vantilatörlerinin takılacağı deliklerin açılması gerekir. Mantar yetiştirme odasına girmeden ilkin ayakların dezenfekte edileceği, iş önlüğünün giyileceği, sürekli aydınlık gerektiğinde kullanılabilecek bir ön oda oluşturmakta yarar vardır.

Yetiştiricilikte Kullanılan Malzemeleri

Raflar

Yetiştirme odalarında mantar torbalarının yerleştirileceği raflar profil demirden yapılmalıdır. Ortamın rutubetli olmasından dolayı ahşap araç-gereç tavsiye edilmez. Emek harcama kolaylığı açısından ilk rafın yerden 15-20 santimetre yüksekte, en üstteki rafla tavan arası mesafenin 80 santimetre ve rafların en fazla 3 kattan oluşan olması tavsiye edilmektedir.
Mantarhanenin ısıtılması için en ideal cihazlar buğu kazanları olmakla beraber çeşitli şekillerde ısıtma yapılabilir.
Buğu Kazanları: Bunlar kalorifer kazanları olup, elde edilmiş buharın galvanizli borularla odaya gönderilmesi suretiyle hem ısı hem de rutubet sağlanmış olmaktadır. Çağdaş mantarhanelerde bu sistemle ısıtma yapılmaktadır. Fazla yatırım gerektiren bir sistemdir.

Kömür Sobası: Ortamın ısıtılması ve üstüne konacak su kabı ile rutubet artışı sağlamakla birlikte, benzeşik bir ısı dağılımı sağlayamaz. Bu sebeple sobaya uzak kalan torbaların kafi ısı alamamasından, yakın olanların da aşırı ısınmasından dolayı yetiştirme odasında değişik hasata gelmeler gözlenebilir. Fakat gene de kare tipi yetiştirme odalarında kullanılabilir. Yetiştirme odasının nemi ise duvarların ve tabanın ıslatılması şeklinde sağlanabilir.

Kat Kaloriferi: Pahalı olmakla beraber pratikte uygulanabilirliği en yüksek olan cihazdır. Rutubet soba sisteminde olduğu benzer biçimde bölgeler ve duvarlar ıslatılarak sağlanır.

Şofben: Şofbeni otomatik bir halde mantarhanenin ısıtılmasında kullanabilmek için bazı ek malzemeye gereksinim vardır. Bunlar: 1 tane devir-daim motoru, 1 tane termostat ayarlı elektrik şalteri ve 1 tane buğu üfleyici düzenektir. Fanın üflediği hava şofbenden ısınarak gelen sıcak su ile dolu radyatörün üstünde ısınarak plastik borularla odaya dağılır. Bu düzenek termostat aracılığı ile otomatikman denetim edilmekte olup; varildeki su seviyesi ve tüpün dolu olup olmadığının sürekli denetim edilmesi gerekir. Bu sistemde 2-3 günde bir tüp harcanmaktadır. Ortam nemi ise duvar ve yerlerin ıslatılması ile sağlanmaktadır.

Elektrikli Isıtıcılar: Elektrikli ısıtıcılar odanın çeşitli yerlerine konularak termostatlı elektrik şalteri ile denetim edilebilir. Rutubet, taban ve duvarların ıslatılması ve ısıtıcıların üstüne buğu kapları konularak sağlanabilir.
Mantar yetiştiriciliğinde lüzumlu olan ölçüm cihazları rutubet ölçmek için higrometre, oda sıcaklığını ölçmek için termometre ve kompost iç sıcaklığını ölçmek için cam termometredir. Bu cihazlar mantar yetiştirme odasını en iyi temsil eden bölgelere yerleştirilir.

Havalandırma Cihazları

Havalandırma için biri dışarıdaki temiz havayı içeri alacak, diğeri de içerideki kirli havayı dışarı atacak şekilde yerleştirilmek suretiyle iki tane yüksek devirli fana gereksinim vardır. Dışarıdaki havayı içeri alacak fan duvara ters olarak monte edilir ve önüne delikli plastik boru takılarak mantarların direkt olarak havaya maruz kalmaması sağlanır. Bu fanın karşı tarafına, duvarın alt kısmına içerdeki havayı emecek fan yerleştirilir. Fanın her ikisi de beraber çalıştırılarak içerinin havası değiştirilir. Havalandırma fanının önüne ne olursa olsun spor filtresi takılmalıdır.

Kültür Mantarı Yetiştiriciliği
Kültür Mantarı

Sulama Malzemeleri

Mantarın sulaması fazlaca mühim ve dikkat gerektiren bir bakım işlemidir. Salma sulama kesinlikle yapılmamalıdır. Sulama, suyu ince zerrecikler halinde püskürten aletlerle yapılmalıdır. Bu da hortum ucuna takılan pülverizatör memesi yada bahçe hortumlarının ucuna takılan sulama başlıkları ile sağlanabilir.

İlaçlama Malzemeleri

İlaçlama malzemeleri olarak naylon eldiven, iş önlüğü, galoş, gözlüklü maske ve sırt pülverizatörü sayılabilir

Mantar Yetiştirmedeki Aşamalar

1.Misel Ön Gelişme Periyodu

Misel ekilmiş kompost odalara getirilmeden evvel odalar % 1’lik formaldehit ve %1’lik DDVP ile ilaçlanır. 2 gün kapalı tutulur ve havalandırılır. Oda girişine %1’lik formaldehitli paspas yada kireç tozu konmalıdır.

Bu şekilde hazırlanan odalarda misel ekimi yapılmış kompost torbaları iyice karıştırılıp bastırıldıktan sonrasında ranzalara yerleştirilir. Torbaların üstünde kalan boş kısımlar dışa kıvrılarak üst kısımları %1’lik formaldehitten geçirilmiş ambalaj kağıdı ile kapatılır. Gazete vs. üstünde baskı olan kağıt kullanılmamalıdır. Baskısız kağıt kullanmanın amacı, baskıda kullanılan boyadan kaynaklanabilecek küf, virüs vb. benzer biçimde zararlılardan korunmaktır. Örtme işlemi ile kompost, havadan bulaşabilecek zararlılardan korunmuş ve kompost yüzeyinden rutubet kaybı önlenmiş olacaktır. Eğer torbaların boş kalan kısmı üst düzeyi tamamen kapatacak şekilde fazla ise kapatma için bu fazla kısımlar da kullanılabilir. Eğer kağıt kapatılmışsa kağıtların üstü ucuna pülverizatör memesi takılmış hortumla her gün sulanır. Kağıtlar kurumamalıdır. Bu ıslatma esnasında komposta su geçmemesine ve göllenme olmamasına dikkat edilmelidir. Aksi halde, bu göllenmelerin olduğu yerlerin alt kısmında küf hastalıkları oluşabilir. Preslenmiş kompostlarda bu tür işlemlere gerek olmayıp, yalnız ortamda rutubet ve sıcaklığın ayarlanması kafi olmaktadır.

Poşet taşınması esnasında odanın kirlenen tabanı süpürülür ve % 2’lik Formalin ile yıkanarak dezenfekte edilir. Misel ön gelişme devresinde oda sıcaklığı 20-24 0C, hava nemi % 80-90 içinde tutulmalıdır. Bu zamanda oda sıcaklığı 27-28 0C’yi kesinlikle geçmemelidir. Bundan dolayı torbaların iç sıcaklığı oda sıcaklığından 2-3 0C daha fazladır. 30 0C’de misellerin büyümesi fazlaca yavaşlar. 32 0C ve üstünde ise ölmesi söz mevzusudur. Gene aynı şekilde düşük sıcaklıklarda 13 0C’nin altında faaliyetlerini yavaşlatırlar ve 0 0C’de ölürler. Bundan dolayı kompost içi sıcaklığı ile misel gelişimi sürekli olarak denetim edilmelidir.

İç sıcaklıktaki yükselmeye karşı, soğutma sistemi yoksa dışarıdan taze hava verilerek ısı düşürülebilir. Sadece bu aşamada yüksek karbondioksit oranı istediğimiz için asla taze havaya (oksijen) gereksinim yoktur ve taze hava verilmesi oda nemini düşüreceği ve kompost yüzeyinden buharlaşma yöntemiyle rutubet yitirilmesine yol açacağı için tehlikelidir. Sadece, mecburi kalınması durumunda düşünülmelidir.

Mantarları öteki bitkilerden ayıran en mühim özellik güneş ışığına gereksinim duymamalarıdır. Gelişmelerinin hiçbir döneminde ışık istemezler. Bundan dolayı karanlık ortamda yetiştirilirler. Direk olarak gelen güneş ışığı mantarın standardını bozar, üstünde çatlaklar ve lekeler oluşur. Işık sadece hasat ve bakım işleri esnasında kullanılmalıdır.

Bu zamanda oda içi nispi rutubet % 85-90 olmalıdır. Odada bulunan higrometre sık sık denetim edilerek rutubet oranının bu seviyede olması sağlanmalıdır. Nemin azalması halinde toprak yüzeyi kurur ve verim düşer, kalite bozulur. % 90’ın üstünde ise bir fazlaca hastalıkların gelişmesi için uygun bir ortam oluşturur. Rutubet oranı düşükse bölgeler sulanarak yada duvarlara ıslak çarşaf asmak suretiyle ortamın nemi artırılabilir.

Kültür mantarı tüm yetiştirme periyodunda istediği nemli bir ortam hastalık ve zararlıların da gelişmesine uygundur. Bu yüzden herhangi bir hastalık yada zararı dokunan görülmeden bile koruyucu olarak ilaçlamayı gerektirir. Bu zamanda kullanılacak ilaçlar ve uygulama şekli tablo 3’te verilmiştir.

Tablo 3: Misel Ön Gelişme Döneminde Kullanılan İlaçlar ve Uygulama Şekilleri

Kullanım Yeri Ticari Adı Etkili Maddesi Uygulama Dozu Uygulama Şekli
Basudine (toz) Diazinon 100 m2’ye 30 litre suda 200 gram. Kompost yüzeyine
sisleme şeklinde
Sinekler Malathion EC Malathion 100 m2’ye 30 litre suda 100 ml. Kompost yüzeyine
sisleme şeklinde
Malathion(%5’lik toz) Malathion 100 m2’ye 100
litre suda 250 gr.
Topraklamadan 1gün
ilkin
Kırmızı
Örümcekler
Kelthane Dicofol 100 m2’ye 30
litre suda 150 gr
Kompost yüzeyine
sisleme şeklinde
Bakteriyel Kir Çamaşır suyu Chlorine 100 litre suda 250
ml
Her sulamadaKaynak: Naturel Mantar Kompost, Kültür Mantarı Yetiştirme Detayları ve İklimlendirme Sistemleri İçin Danışma Kitabı.

Yukarıda belirtilen koşullar yerine getirildiğinde 16-18 günde miseller kompostun her tarafını sarıyor. Misellerin tüm kompostu sarmasından sonrasında kompost rengi açık kahverengine dönüşür ve odada mantar kokusu hissedilir. Böylece misel ön gelişme periyodu (kuluçka periyodu) tamamlanmış olur.

Eğer bu 16-18 günlük süre içinde miseller iyi gelişmemiş ise şu nedenlere bağlı olabilir:

Kompostun aşırı ıslak ya da kuru olması,

  • Kompost iç sıcaklığının 30 0C’nin üstüne çıkmış olması,
  • Kompostun yoksul ya da iyi hazırlanmamış olması,
  • Kompostun iyi hazırlanmış fakat pastörizasyonun yapılmamış olması,
  • Kompost pH’sının düşük ya da yüksek olması,
  • Kompostta misele zarar veren zararı dokunan ya da hastalıkların olması,
  • Kullanılan miselin yaşlı olması (bekleme süresinin 2-3 günü geçmesi),
    Oda sıcaklığının düşük olmasıdır.

2.Örtü Toprağı Periyodu

Misel ön gelişmesini tamamlayan mantar misellerinin baş bağlama aşamasına geçebilmesi için kompostun üstüne örtü toprağı olmaksızın da mantar yetiştirilebilir. Sadece verim, örtü toprağı kullanılmasına oranla büyük seviyede düşer. Ek olarak örtü toprağı kompostun kurumasını önler ve kültür ortamını dışarıdan gelecek hastalıklara karşı korur. İyi bir örtü toprağının, su tutma kapasitesinin yüksek, hava geçirgenliğinin iyi olması ve sulamadan sonrasında kaymak tabakası oluşturmaması gerekir.

Örtü toprağını pH’ı 7.2-8.2 içinde ve azotlu bileşiklerce zayıf (toplam organik azot oranı % 0.7-0.8) olmalıdır. Örtü toprağında eriyebilir tuzların yüksek düzeyde olması şapka oluşumunda gecikmeye, mantar sayısında azalmaya ve averaj mantar ağırlığının artmasına niçin olur. Bunun için iyi bir örtü toprağının etkin kireç oranı % 2,5-3,5’un üstüne çıkmamalıdır.

Örtü toprağı olarak torf (turba) isminde olan esmer yada koyu kahve renginde, göl kenarında çıkartılan % 80 oranında organik madde, % 20 ince kum ihtiva eden bir toprak kullanılır. Memleketimizin çeşitli yerlerinde bu topraklar bulunmaktadır. Torfun bulunmaması halinde yukarıda sözü edilen özelliklere uygun olarak bahçe toprağı ile perlit ya da dişli dere kumu 3+1 oranında ( 3 kısım bahçe toprağı + 1 kısım perlit) karıştırılarak kullanılabilir.

Ek olarak artık mantar kompostu (hasat periyodu sonunda boşaltılan odalardan çıkan kompost) 1,5-2 yıl yığın halinde bekletildikten ve 5-6 kez yıkandıktan sonrasında yalnız başına ya da artık kompost + bahçe toprağı ile 3+1 oranında karıştırılarak örtü toprağı olarak kullanılabilir. Gene elde mevcut torftan tutum sağlamak amacıyla artık kompost yarı yarıya torfla da karıştırılıp kullanılabilir.

Kuluçka periyodu sonunda plastik torbalardaki ambalaj kağıtları alınarak kompost yüzeyi muntazam şekilde düzeltilerek 3.5-4 santimetre genişliğinde, evvelinde pastörize edilmiş örtü toprağı serilir. Örtü toprağının kompost yüzeyinin her yerinde aynı kalınlıkta olması mantar verimi ve sulamanın uygun bir halde yapılabilmesi açısından fazlaca önemlidir. Bundan dolayı örtü toprağı 4 santimetre’lik ölçü tahtası yardımıyla muntazam bir halde serilmeli ve tahta bir tokmak yardımıyla düzeltilmeli ve fazla bastırılmamalıdır. Örtü toprağı serildikten sonrasında plastik torbaların fazla olan kısımları bıçakla düzgünce kesilmelidir.

Örtü toprağı serme aşamasında % 70-75 neme haiz olmalıdır. % 70-75 rutubet oranını sağlamak için kullanılacak suyun yarısını örtü toprağını sermeden 12 saat ilkin, kalan yarısını da serme işleminden derhal ilkin vermek gerekir. Bir miktar toprak avuç içinde iken kuvvetlice sıkıldığında, parmak aralarından damlayacak şekilde su sızıyorsa rutubet miktarı kafi anlamına gelir.

Örtü toprağı serme işlemi esnasında kullanılacak tüm aletler % 2’lik Formalin ile yıkanmalıdır. Çalışanların ayakkabı ve elbiseleri temiz olmalı ve eldiven kullanılmalıdır. Örtme esnasında oda kapıları mümkün olduğunca azca açılıp kapatılmalıdır. Çalışanların giriş-çıkışlarında hijyene son aşama dikkat etmeleri gerekmektedir. Örtü toprağı serme işlemi esnasında oluşabilecek enfeksiyonların verimde büyük kayıplara yol açacağı unutulmamalıdır.

Toprağın serilmesinden derhal sonrasında yere dökülenler süpürülerek % 1’lik Formalinle yer temizlenmelidir.
Mantar üretiminde örtü toprağı kullanılmasının sebepleri ve örtü toprağının fonksiyonları şu şekilde sıralanabilir:

1.Gelişme, misel ve meyve gövdelerinin gelişimi için lüzumlu olan suyu sağlamak. Örtü toprağının suyu emmek için zamana ihtiyacı vardır. Bu su fazlaca iyi muhafaza edilir ve yavaş yavaş özgür bırakılır. Bu açıdan örtü toprağı bir sünger benzer biçimde vazife yapar ve böylece soğutmaya geçişten sonrasında, artık sulamanın durduğu dönemde, kurumaya izin vermeyen bir köprü kurulmuş olur. Ek olarak genç mantarların gelişme aşamasında, kısa dönemde fazlaca su gerekmektedir. Bu suyun büyük bir kısmı örtü toprağı tarafınca sağlanır.

2.Suyu buharlaştırmak ve uygun bir mikro-iklim oluşturmak. Üretim odasında belli oranda bir oransal atmosfer nemini muhafaza edebilmek için, örtü toprağından buharlaşma olması gerekir. Örtü toprağının topak topak olmasıyla bu topaklar içinde, pinlerin daha sıhhatli oluşumunu sağlayacak bir mikro-iklim oluşur. Topaklar arasındaki oransal atmosfer nemi havadakinden daha fazladır ve böylece genç pinler, fazla hava hareketleri ve öteki etkenlerden daha iyi korunur.

3. Kompost tabakasını kurumaktan korumak ve yararlı metabolik ürünlerin kaybolmasını engellemek. Örtü toprağından buharlaşma olur ve bu da kompost ıslaklığını belli bir seviyede meblağ. Misel büyümesinin sonucu olarak, kompostta karbondioksit miktarı yükselir. Karbondioksitin yükselmesi misel büyümesini teşvik eder. Örtü toprağı bu karbondioksitin kaybolmasını önler.

Toprak örtülmesinden sonrasında oda temizlenir ve % 1’lik formaldehit ile ilaçlanır. Örtü toprağı döneminde hastalık ve zararlılara karşı koruyucu amaçlı ilaçlamada kullanılan ilaçlar ve uygulama şekilleri tablo 4’te verilmiştir.

Tablo 4: Örtü Toprağı Döneminde Kullanılan İlaçlar ve Uygulama Şekilleri.

Kullanım Yeri Ticari Adı Etkili Maddesi Uygulama Dozu Uygulama Şekli
Basudine (toz) Diazinon 100 m2’ye 100
litre suda 250 gr.
Topraklamadan
sonrasında sulama şeklinde
Sinek Malathion EC Malathion 100 m2’ye 100
litre suda 100 ml.
Topraklamadan
sonrasında sulama şeklinde
Malathion(%5’lik toz) Malathion 100 m2’ye 100
litre suda 250 gr.
Topraklamadan 10 gün
sonrasında
Dimilin Diflubenzuron 100 m2’ye 100
litre suda 400 gr.
Bir tek topraklamadan derhal sonrasında
Kırmızı Agrimec Abemectin 100 m2’ye 100
litre suda 30 gr.
Topraklamadan sonrasında sulama şeklinde
Örümcekler Kelthane Dicofol 100 m2’ye 30
litre suda 150 gr
Topraklamadan 10 gün sonrasına kadar her 5-7 günde bir
Yaş Sporgon Prochloraz 100 m2’ye 30
litre suda 300 gr
Tırmıklamadan sonrasında,
havalandırmadan ilkin
sisleme şeklinde
Kabarcık

Ve

Daconil Chlorothalonil 100 m2’ye 100
litre suda 300 gr
Topraklamadan derhal sonrasında (Formalin yerine geçer) ve hasattan 1
hafta ilkin
Kuru Benlate Benomyl 100 m2’ye 100
litre suda 150 gr
Topraklamadan sonrasında
2 gün içinde
Kabarcık Derosal Carbendazim 100 m2’ye 100
litre suda 100 gr
Topraklamadan sonrasında
2 gün içinde
Topsin M. Thiophanate
Methyl
100 m2’ye 100
litre suda 200 gr
Topraklamadan sonrasında 2 gün içinde
Bakteriyel Kir Çamaşır suyu Chlorine 100 litre suda 250
ml
Her sulamada sulama
suyu ile birlikte

Kaynak: Naturel Mantar Kompost, Kültür Mantarı Yetiştirme Detayları ve İklimlendirme Sistemleri İçin Danışma Kitabı.

Örtü toprağı örtüldükten sonrasında oda sıcaklığı ilk yedi gün içinde yavaş yavaş 18-20 0C’ye düşürülmeli ve ilk mantarcıklar görülünceye kadar (örtü toprağının son haftasına kadar) bu şekilde devam etmelidir. Bu zamanda rutubet ise % 80-85 civarında tutulmalıdır.

Örtülen örtü toprağının kurumaması için püskürtme şeklinde, örtü toprağının yapısını bozmayacak basınçta, tüm yüzeylere eşit oranda sulama yapılmalıdır. Sadece aşırı sulamadan daima kaçınılmalıdır. Sulamalar esnasında kesinlikle komposta su geçmemelidir. Sulama aralığını tespit için rutubet tayini yapmak gerekir. Bu da kolay bir halde el ile tespit edilebilir. El ayası ile toprak yoklandığında ele bulaşma oluyorsa rutubet kafi anlamına gelir. Ek olarak nemi kafi olan örtü toprağı yağlı ve parlaktır.

Çoğu zaman örtü toprağının serilmesini izleyen birkaç günde sulama yapılmaz yada fazlaca azca su verilir. Misel örtü toprağının içine 1 santimetre. kadar girdikten derhal sonrasında dikkatli bir sulama adım atar. Her sulamada m2’ye 1,5 litreden fazla su verilmez. Sadece bu su vermeler sabah ve öğle benzer biçimde 2 parti şeklinde olmalıdır. Ürün periyodu sulamaları da dahil olmak suretiyle tüm sulamalarda 100 litre suya 250 cc. % 10’luk çamaşır suyu kullanılmalıdır.

Örtü toprağı serildiği günlerde odayı pek fazla havalandırmaya gerek kalmamıştır. Havalandırma işlemine toprak örtüsünün ikinci haftasından sonrasında başlanılmalıdır.

Örtü toprağı serildikten sonrasında 9. günde mantar miselleri örtü toprağını 2/3 oranında sardığı vakit, mantar misellerinin yüzeye çıkmasına ortalama 1 santimetre. mesafe varken tırmıklama yapılır. Tırmıklama, toprağın kompost tabakasına kadar karıştırılmasıdır. Tırmıklama, bir tahta üstüne tırmık şeklinde çakılmış olan çivilerle yapılabileceği benzer biçimde, elle parmakları tırmık şeklinde kullanarak da yapılabilir. Amacı mantarın toplu ve yapışık olarak çıkmasını önlemektir. Tırmıklamadan sonrasında örtü toprağı fazla bastırılmadan düzeltilmelidir.

Tırmıklamanın geç yapılması ilk flaşı geciktirir. Ek olarak mantar taslakları şekillendikten sonrasında yapıldığı için verim yitirilmesine niçin olur ve hasattaki birlikteliği bozar. Erken tırmıklama ise mantarın derinde oluşmasına ve dolayısıyla kirlenmesine niçin olur.

Yukarıda sayılan koşullar yerine getirildiğinde toprak örtülmesinden itibaren 15-17 gün sonrasında mantarlar toprak üstünde görülmeye adım atar ve 20-25 gün sonrasında hasat olgunluğuna erişirler. İlk mantarcıklar görülmeye başladıktan sonrasında havalandırmaya başlanmalı ve içerideki karbondioksiti dışarı atmalıdır. Pin oluşum devresinde su verilmemelidir. Sadece; havalandırma ve soğutma sebebiyle örtü toprağında oluşan buharlaşma sonucu kuruma olursa fazlaca azca sisleme şeklinde su verilebilir.

Mantarlar görüldükten sonrasında oda sıcaklığı 15-17 0C civarında olmalıdır. Örtü toprağı serildikten 20-25 gün sonrasında hasat yapılmaya başlanır. 3.5-4 santimetre çap büyüklüğü alan mantarlar hasat edilirler. Eğer bu büyüklükteki mantarlar hasat edilmeden bırakılacak olurlarsa şapka ve sap büyümesi hızla devam eder, şapkanın sapla olan bağlantı kısmı yırtılır. Sap iyice uzar, şapka açılır ve alt kısımdaki siyah kahverengi lameller görülür. Bir süre sonrasında şapkanın kenarları yukarı doğru kıvrılır. Mantarın hasat zamanı, şapkanın hemen hemen saptan ayrılmadığı şu demek oluyor ki açılmadığı dönemdir. Mantarda şapka açılması arzu edilmez. Bundan dolayı açılmış mantarın ağırlığı aynı çaptaki açılmamış mantara bakılırsa daha azdır.

Hasata en üst ranzalardan başlanmalıdır. Bundan dolayı odada benzeşik bir ısı dağılımı sağlanamamışsa, üst katların daha sıcak olması sebebiyle mantar daha süratli gelişecektir. Ilkin ranzalardaki en iri mantarlar alınmalıdır.

Toplayıcılar saydam ameliyat eldiveni giyip ellerini tebeşir tozuna buladıktan sonrasında toplama işlemine başlamalıdırlar.

Hasat esnasında şapka 3 parmak (baş parmak, işaret parmağı ve orta parmak) içinde tutulup hafifçe sağa sola çevrilerek kopartılır. Koparma esnasında çevredeki minik mantar taslakları zedelenmemelidir. Koparılan mantarın sapı üstündeki topraklı olan dip tarafı (kökü) bıçakla kesilerek ayrı bir kaba konur ve atılır. Kopartılan mantarın üstünde toprak parçacıkları var ise bıçağın ucundaki fırça ile temizlenir ve temiz bir kovaya zedelenmeden bırakılır.

Hasat her gün sabahları yapılmalıdır. Hasat esnasında hasat edilen mantar çevresindeki kökleri zedelenmiş, toprakla bağlantısı kopmuş, minik mantarcıklar ve hasat edilen mantarların kök artıkları var ise bunlar derhal toplanarak ortamdan uzaklaştırılmalıdır. Bu işlemlerden sonrasında hasat edilen ortamda hasattan dolayı bazı boşluklar oluşacağından örtü toprağı azalması meydana gelebilir. Bu boşlukların yine steril örtü toprağı ile kapatılması gerekir.

Üretim odasının tabanında hasat artıkları ve toplayıcıların ayakları ile gelmiş öteki enfeksiyon kaynakları olabilir. Bundan dolayı bazen oda tabanının da bolca su ile yıkanması yararlı olur.

Mantar hasat periyodu 2-3 gün devam eden flaş olarak adlandırılan mantar veriminin fazla olduğu 4-6 dönem ve flaştan sonrasında bu flaşları izleyen azca ürünlü dönemler şeklindedir. İlk 1-2. flaşlarda verim en yüksek düzeyde olup sonraki flaşlarda düşmektedir. Mantarda hasat bu şekilde dönemler halinde 40-45 gün sürmekte olup ısı ve havalandırma istenen seviyede tutulmazsa bu müddet 60 güne kadar uzayabilir.

Hasat döneminde oda sıcaklığı 15-17 0C içinde tutulmalıdır. Sıcaklığın yüksek olması kaliteyi düşürür. Düşük ısı ise (13-14 0C) kaliteyi birazcık yükseltmekle birlikte gelişmeyi geciktirir.

Bu zamanda üretim odası sık sık havalandırılmalıdır. Hasadın ilk 20 gününde günde 6-8, daha sonraki günlerde 4-6 kez oda havasının değiştirilmesi gerekir. Hava değişimi yetersiz olursa mantarların sapları incelir ve şapkaları erken açılır. Havalandırma fazla olursa mantarların üstü kahverengileşir, rutubet oranı düşer ve su ihtiyacı artar. Rutubet ise örtü toprağının kurumayacağı oranda olmalı, fakat gelişen mantar şapkaları üstünde lekeler oluşturacak kadar yüksek de olmamalıdır. Nemin % 70-80 içinde olması uygundur.

Mantar hanelerde havalandırma şu amaçlarla yapılır:

1.Mantar torbaları üstüne taze hava vermek

2.Yetiştirme odası ve torbalar üstünde biriken CO2 (karbondioksiti) uzaklaştırmak ve dışarı atmak

3.Yastıklar üstündeki fazla nemi dışarı atmak

4.Oda içindeki sıcak-soğuk havanın sirkülasyonunu sağlamak.

Hasat döneminde sulama da mühim bir bakım işidir ve bu zamanda mantarın su ihtiyacı fazladır. Sulamalar mantar hasat edildikten sonrasında yapılmalıdır. Hasattan ilkin yapılacak sulamalar mantarın kirli ve ıslak olmasına dolayısıyla da hasat sonrası dayanıklılığın azalmasına niçin olmaktadır. Sulama aralıkları ve miktarı oda sıcaklığı ve nemi ile hasat edilen mantar miktarına bağlı olarak değişmiş olur. Pratikte toplanan 1 kilogram mantar için 1 litre su hesap edilir. Sulamalar gene püskürtme şeklinde yapılmalıdır. Flaş aralarında bir sonraki flaşı oluşturacak mantar taslakları nohut büyüklüğünü alıncaya kadar sulama yapılmalıdır. Bundan dolayı flaş dönemleri bitiminde güçlü bir halde sulama yapılması gerekir. Bu sulamaya depo sulaması adı verilir.

Sulamada dikkat edilecek öteki bir nokta da sulama sonunda mantarlar üstünde meydana gelen su damlacıklarının derhal yok edilmesidir. Bu da havalandırma ile sağlanabilir. Sulama anında ve sulama sonunda bir süre havalandırma sisteminin direkt olarak çalıştırılması mantarlar üstündeki su damlacıklarının giderilmesini sağlar. Aksi halde su damlaları bakterilerin gelip yerleşmesi için fazlaca uygun bir ortam oluşturmaktadır.

Mantar yetiştiriciliğinde sulama suyunun kalitesi de fazlaca önemlidir. Sert ve tuzlu sular sulama suyu olarak kullanılmamalıdır.

Sulamada kullanılacak su içme suyu kalitesinde olmalı ve bakteri, nematod benzer biçimde zararlıları içermemelidir. Ek olarak sulama suyunun sıcaklığı da önemlidir. Sulama suyu oda sıcaklığında olmalıdır. Bilhassa 10 0C’nin altındaki sular mantarlarda şok tesiri yapmakta ve dokularında şeffaflaşma görülmektedir.

Ürün döneminde oluşabilecek hastalıklara ve zararlılara karşı kullanılacak ilaçlar ve uygulama şekilleri tablo 5’te gösterilmiştir.

Tablo 5: Ürün Döneminde Kullanılan İlaçlar ve Uygulama Şekilleri.

Kullanım Yeri Ticari Adı Etkili Maddesi Uygulama Dozu
Uygulama Şekli
Ambush EC Permethrin 100 lt. suda
30 gr.
Flaş aralarında oda
havasına püskürtme
Sinekler Decis EC Deltamethrin 100 lt. suda 30
gr.
şeklinde
DDVP Dichlorvos 2 lt. suda 4 ml. Flaş aralarında oda
havasına dumanlama
şeklinde (direkt mantarlar
üstüne yapılmamalıdır.
Örümcek Ağı Benlate Benomyl 100 m2’ye 100
litre suda 50 gr
Bir tek flaş aralarında
Küfü ve Derosal Carbendazim 100 m2’ye 100
litre suda 25 gr
Bir tek flaş aralarında
Yeşil Küf Topsin M. Thiophanate
Methyl
100 m2’ye 100
litre suda 50 gr
Bir tek flaş aralarında
Bakteriyel Kir Çamaşır suyu Chlorine 100 litre suda
500 ml
Flaş aralarında

Kaynak: Naturel Mantar Kompost, Kültür Mantarı Yetiştirme Detayları ve İklimlendirme Sistemleri İçin Danışma Kitabı.

Mantarları öteki bitkilerden ayıran en mühim özellik güneş ışığına gereksinim duymamalarıdır. Gelişmelerinin hiçbir döneminde ışık istemezler. Bundan dolayı karanlık ortamda yetiştirilirler. Direkt olarak gelen güneş ışığı mantarın standardını bozar, üstünde çatlaklar ve lekeler oluşur. Işık sadece hasat ve bakım işleri esnasında kullanılmalıdır.

İyi bir bakımla bir hasat döneminde 1 m2 den 10-15 kilogram, 10 kilogram ağırlığındaki bir torbadan 2-2.5 kilogram. mantar almak mümkündür.

Hasadın bitiminden sonrasında kullanılan kompost ve örtü toprağı ortamdan uzaklaştırılır. Boşalan oda temizlenir ve % 1’lik formaldehit ile % 0,5’lik DDVP ile ilaçlanır. Yeni gelecek kompost için oda bu şekilde hazırlanmış olur.

Ambalaj ve Pazarlama

Hasat edilen mantarlar mümkün olmasıyla birlikte acele pazarlanmalıdır. Mantarların 500 yada 250 gr’lık paketler halinde piyasaya arz edilmesi pazarlama açısından önemlidir. Ambalaj işlemi plastik poşet, karbon yada kağıt plastik kutularla yapılabilir. Kullanılan plastik torbalara zımba ile delikler açılması uygun olur.

Mantarın gıda kıymetini kaybetmeden taze olarak uzun süre saklamak ve depolamak güçtür.

Sıcaklıklara bağlı olarak dayanma süreleri tablo 6’da gösterilmiştir.

Tablo 6: Kültür Mantarının Değişik Sıcaklıklarda Dayanma Süreleri.

SICAKLIK (C0)
SÜRE (GÜN)
1
5-10
2
5-7
3
2-3
4
1-2
15-16
1

Mantarın depolama sıcaklığının –1 0C’nin altına düşmesi halinde donma sebebiyle renkte bozulmalar görülür. Belirtilen sıcaklıklarda daha uzun süre depolandırıldığında ise su kaybı sebebiyle fire oranı artmaktadır. Taze olarak pazarlanmayan mantarlar konserve, salamura yada ipe dizilmek suretiyle kurutularak da pazarlanabilir.

Hakkında Admin

Avatar of Admin
Sizlerde sitemizden iş fikirleri, hibe & destek fonları, banka kredileri, bayilik fırsatları, evden para kazanma ve internetten para kazanma imkanları hakkında bilgi edinebilir. Bizimle fikirlerinizi paylaşıp; fikrinizin gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz. www.yenibiriskurmak.com

Kontrol Edin

Tübitak Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BİGG)

Tübitak Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BİGG)

Tübitak Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BİGG) 2017 ÇAĞRISI 2. DÖNEMİ PANEL TAKVİMİ (17.10.2017) 1512-TEKNOGİRİŞİM SERMAYE DESTEĞİ PROGRAMI …

İlk Yorum

  1. Avatar of Admin

    SELAMÜN ALEYKUM KÜLTÜR MANTARI USTASIYIM DANISMANLIK İSEYENLERE DANIŞMANLIK YAPILIR 0554 643 73 14 KÜLTÜR MANTARI KOMPOSTU TEMİİN EDİLİR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.